نوار دوزی- چرم دوزی و سوزن کاری و شیرازه انواع فرشهای دستباف و ماشینی

 

فرشهایی که به دلیل استفاده زیاد، ریشه هایشان از بین می رود، نیاز به ریشه دوزی دارند. همچنین به دلیل

پوسیدگی چله، بویژه چله های پنبه ای فرش نیاز به مرمت دارد. در صورتی که تمام ریشه های فرش از بین رفته

باشد، باقیمانده ریشه را از ابتدای بافت با قیچی بریده و ریشه دوزی انجام می شود و چنانچه قسمتی از ریشه

ها از بین رفته باشند، همان قسمتها را قیچی کرده و مرمت را انجام می دهند.

 


 

انواع ریشه دوزی:

 


ریشه دوزی به ۳ طریق انجام می شود:


 

۱.ریشه دوزی به روش بطلمه : این روش بیشتر در سر قالیهایی صورت می گیرند که ریز بافت با رج شمار بالا

باشند، یا به سبب سفت بودن قالی سوزن در داخل فرش نرود. برای جلوگیری از ترکیدگی در ریشه ها و از هم

پاشیدن گره ها در هنگام حرکت سوزن و نخ چله مناسب با قالی، از این روش استفاده می شوند.

در ریشه دوزی به صورت بطلمه در قالی تخت از وسایل زیر استفاده می شود:

    تخته شیب دار (مثل تخته رسم البته با چوب محکمتر)    سوزن متناسب با قالی

نخ کمکی با بطلمه متناسب با رجشمار قالی

چله مناسب چله خود قالی

دمباریک

درفش

میخ

چکش


۲٫ریشه دوزی به روش مغزی:

 


 

قالی را مانند آماده کردن قالی در ریشه دوزی به روش بطلمه آماده می کنند. وسایل مورد نیاز عبارتند از:

    تخته شیب دار
سوزن متناسب با قالی
نخ مخصوص بقدر کافی از نخ قالی نازک تر
دمباریک
درفش
میخ
چکش


۳٫ریشه دوزی به روش متصل:


 

در این نوع ریشه های قالی را از ته بریده و چله با رجشمار مناسب انتخاب نموده و با سوزن مطابق شکل به قالی

متصل می کنند.طریقه اتصال قالی بر روی کارگاه یا چهار چوب: برای این کار قالی را از پشت بر روی کارگاه با میخ

نصب و ریشه ها را بر روی میخهایی که در بالای کارگاه نصب می کنند، قرار داده و محکم می سازند. به طوری که

ریشه ها شل نباشند. سپس، چوبی را به عنوان چوب هاف بین چله زیر و رو قرار داده و بر مبنای اینکه گلیم بافی

به صورت کرباسبافی یا فارسی باشد یا گلیم باف به صورت ترکی و یا یک پود کلفت و نازک باشد، آن را بافته و از

کارگاه درآورده و سر آن را زنجیره می زنند. البته، می توان همان گونه که ریشه ها به کارگاه متصل است زنجیره

بافی کرد و بعد سر آن را دو گره زد.


 

چرم دوزی در فرش

 


 

چرم دوزی با گذشت زمان مفهوم و کاربرد های متفاوتی به خود گرفته . در گذشته چرم دوزی برای جلوگیری از لول

شدن گوشه و کنار های فرش به کار میرفت و نیز نشان این را داشت که فرش صادراتی هست و چون فرش هایی

که صادر میشد و صادر کننده ها نمیخواستند که هزینه مرمت لول شدن فرش  را در کشور مورد نظر را بدهند اقدام

به کنار دوزی فرش با چرم میکردند . البته امروز نیز چرم دوزی برای جلوگیری از لول شدن کنار و گوشه های فرش

استفاده میشود ولی مفهوم های متفاوتی هم به خود گرفته مثل جلوگیری از سر خوردن روی زمین های صاف و یا

پوشاندن جای میخ هایی که در دارکشی جا مانده و یا سوزن کاری هایی که در کنار فرش شده ولی این کار

پوشاندن یک عیب است و برای فرش های صادراتی ارزش فرش را نیز پایین میاورد و پوشاندن عیب خودش عیب

بزرگتری به حساب میاید . مفهوم اصلی و علت اصلی چرم دوزی جلوگیری از لول شدن فرش هست و برای گلیم

ها (برای گلیم معمولا چرم دوزی نمیکنند ) و فرش هایی که خیلی نفیس هستند به کار میرود چون فرش های

نفیس و گلیم ها احتمال اویزان شدن روی یوار را دارند و چرم دوزی برای این کار اقدام خوبی هست که البته برای

گلیم ها و فرش های نفیس معمولا به دورتا دور دستبافته چرم دوخته میشود .


 

وسایل های لازم برای چرم  دوزی :


 

سوزن مناسب ( معمولا سوزن شیراره )

نخ مخصوص چرم دوزی یا نخ وکس دار

چرم طبیعی(معمولا چرم گاو )  یا چرم  مصنوعی

مقوای کلفت

 

 


شیرازه


 

شیرازه عبارت است از ۳ الی ۵ تار همرنگ در کناره فرش که دور ۲ الی ۶ عدد چله کنار فرش پیچیده می شود.


شیرازه در فرش ۳ نقش را بر عهده دارد :


  1. مهار تارهای کناری چله و جلوگیری از بهم پاشیدگی تارهای کناره های عرضی
  2. نظم و ظرافت بخشیدن به کناره های فرش
  3. پوشاندن سر پودهای کنار فرش

 

به عبارتی شیرازه در عرض فرش همان نقشی را دارد که گلیم بافی و زنجیره بافی در طول فرش به عهده دارند و

آن استحکام بخشیدن چله ها در عرض می باشد ؛ یا به عبارتی باعث استحکام سمت راست و سمت چپ فرش

می گردد.

بعد از بافت هر رج باید شیرازه یا کناره پیچ نیز به موازات قالی بافته شود. برای اتصال تارهای شیرازه به تارهای

اصلی، پود ضخیم را پس از هر رج به دور تارهای شیرازه می پیچند و دوباره به داخل فرش وارد می کنند و در

پودکشی رج بعد استفاده می کنند.

 


 

انواع شیرازه

 


 

شیرازه متصل

 


 

چند رشته نخ خامه همرنگ با ساده بافی و متن اصلی قالی ، به هم تابیده و به صورت گلوله کوچکی در می

آورند. (یک گلوله برای شیرازه سمت راست و یک گلوله برای شیرازه سمت چپ). سر نخ گلوله را به ۳ یا ۵ رشته

تار (برحسب اندازه و ظرافت قالی) که از قبل در مرحله چله کشی برای شیرازه بافی در طرفین چله ها در نظر

گرفته شده است گره می زنند. پس از هر نوبت پود دادن (ضخیم و نازک) گلوله را از تارهای شیرازه عبور داده و

همراه سر پودها به صورت لوله ای یا حصیری پیچانده و محکم می کشند. این کار را در تمام رج ها تکرار می کنند.

 

انواع شیرازه بافی متصل عبارتند از : شیرازه متوازی ، شیرازه متخاصم ، شیرازه متضاد ، شیرازه متقاطع و شیرازه

حصیری یا چند ردیفه که به صورت نوار باریک در کناره‌های قالی (قالی‌های عشایری) بافته می شود.

 


 

شیرازه منفصل


 

پس از اتمام قالی ، شیرازه بافی جداگانه انجام می شود. به این ترتیب که سر پودها بعد از هر رج بافت از دور چله

های شیرازه طرفین قالی گذشته و به داخل قالی بر می گردد. بعد از تکرار چندین رج حدود ۵ سانتیمتر سر یکی

از پودها را به دور راست رو یا تسمه پیچیده و به داخل قالی بر می گردانند و این کار در تمام طول بافت قالی تکرار

می شود. بعد از بافت کامل قالی سر پودهایی را که به راست روها و یا تسمه های طرفین بسته شده می برند

و شیرازه مناسب با متن و ظرافت قالی جداگانه تهیه و به وسیله سوزن به کناره های قالی می دوزند.

 


 

 

پیشرفت پروژه 90%
  • مشتری: دیوید
  • مهارت: Html & Css, WordPress